Nasıl Yapılır?

Klonlanmış SSD Neden Önyükleme Yapmıyor? Windows Çözümleri

Bir depolama sürücüsünü klonlamak, mevcut sisteminizi yeni bir diske aktarmanın hızlı ve pratik bir yoludur. Ancak klonlanmış SSD disklerin Windows 10 veya 11’de önyükleme yapmayı reddetmesi sık karşılaşılan bir problem haline gelmiştir. Bu durum genellikle klonlama işleminin başarısız olduğu anlamına gelmez; daha çok önyükleme modu uyumsuzlukları, eksik önyükleme dosyaları veya hatalı sabit yazılım girişleri gibi sistem yapılandırmasıyla ilgili inceliklerden kaynaklanır. Kullanıcılar, tüm verilerin kopyalandığından emin olsa bile bilgisayarın yeni diskten başlamaması karşısında şaşkınlık yaşayabilirler.

Klonlama Sonrası Önyükleme Sorunlarının Arka Planı

Klonlama işlemi temelde bir diskteki tüm verileri, işletim sistemi dosyaları ve kullanıcı verileri dahil olmak üzere başka bir diske kopyalamaktır. Bir klonlama yazılımı işlemini tamamladığında, genellikle verilerin başarılı bir şekilde aktarıldığı varsayılır. Ancak bir bilgisayarın yeni bir sürücüden başarılı bir şekilde başlatılması için yalnızca verilerin kopyalanması yeterli değildir. Sistemin, önyükleme dosyalarını içeren bir sistem bölümüne, bu bölüme işaret eden bir sabit yazılım (firmware) girişine ve diskin biçimiyle (GPT veya MBR) uyumlu bir önyükleme moduna (UEFI veya Legacy) ihtiyacı vardır.

Sıklıkla karşılaşılan sorunlar arasında, klonlama yazılımının önyükleme ile ilgili bu kritik yapılandırmaları tam olarak aktaramaması veya sistemin yeni diski doğru şekilde tanıyamaması yer alır. Özellikle eski sürücüde yaşanan problemlerin yeni klonlanmış diske taşınması da mümkündür. Önyükleme sırasının doğru ayarlanmaması, eski sürücünün sistemde kalmasıyla kimlik çakışmaları yaşanması veya BitLocker gibi şifreleme mekanizmalarının tetiklenmesi gibi durumlar, kullanıcının ilk başta beklediği pürüzsüz geçişi sekteye uğratır.

Disk Yapıları ve Önyükleme Modlarının Önemi

Windows işletim sistemlerinde depolama aygıtlarının başarılı bir şekilde önyükleme yapabilmesi için disk bölümleme stili ile anakartın BIOS/UEFI ayarlarındaki önyükleme modunun birbiriyle eşleşmesi zorunludur. İki ana bölümleme stili bulunur: GPT (GUID Partition Table) ve MBR (Master Boot Record). Modern sistemler ve Windows 11 için GPT genellikle tercih edilen stildir ve UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) önyükleme modu ile birlikte çalışır.

Öte yandan MBR, daha eski sistemlerde kullanılan bir stildir ve Legacy veya CSM (Compatibility Support Module) olarak bilinen önyükleme modlarıyla uyumludur. Klonlama sonrasında diskiniz GPT ise, BIOS/UEFI ayarlarınızın UEFI moduna ayarlı olması gerekir. Eğer diskiniz MBR ise, Legacy veya CSM modunun seçili olması şarttır. Bu uyumsuzluk, sistemin yeni klonlanmış SSD’nizdeki önyükleme dosyalarını bulamamasına veya tanıyamamasına yol açar. Bu nedenle önyükleme sorunlarını giderirken, ilk olarak bu kritik eşleşmeyi kontrol etmek büyük önem taşır.

Önyükleme Sırasını ve Sürücüleri Kontrol Etme

Klonlanmış bir SSD’nin önyükleme yapmamasının en temel nedenlerinden biri, BIOS/UEFI’deki yanlış önyükleme sırasıdır. Bilgisayarınızın hala eski sürücüyü birincil önyükleme aygıtı olarak görmesi mümkündür. Bu durumu düzeltmek için bilgisayarınızı yeniden başlatarak BIOS veya UEFI ayarlarına girmeniz gereklidir. Genellikle F2, Del, F10 veya F12 gibi tuşlara basılarak erişilen bu menüde, “Boot Order” (Önyükleme Sırası) veya “Boot Priority” (Önyükleme Önceliği) bölümünü bulmalı ve klonladığınız yeni SSD’yi listenin en başına taşımalısınız.

Bir diğer önemli test adımı ise eski sürücüyü fiziksel olarak sistemden çıkarmaktır. Her iki sürücü de takılıyken, sabit yazılım eski sürücüyü başlatabilir veya Windows aynı kimliğe sahip iki disk algılayarak birini çevrimdışı konuma getirebilir. Eski sürücüyü çıkarıp, yalnızca klonlanmış SSD takılıyken sistemi başlatmayı deneyin. Eğer SSD tek başına başlatılırsa, sorun iki sürücünün birlikte çalışmasından kaynaklanıyordu. Eski sürücüyü daha sonra tekrar bağlayabilir, ancak önyükleme sırasının yeni SSD’ye ayarlandığından emin olmalısınız.

Eksik EFI Bölümünü ve Önyükleme Dosyalarını Onarma

UEFI tabanlı bir bilgisayarda, işletim sisteminin başlatılabilmesi için EFI Sistem Bölümü (ESP) vazgeçilmezdir. Bu bölüm, FAT32 formatında olmalı ve genellikle 512 bayt sektörlü sürücülerde en az 200 MB, 4K yerel sürücülerde ise 300 MB boyutunda olmalıdır. Klonlanmış SSD’nizde bu bölüm eksikse veya hasarlıysa, manuel olarak oluşturmanız ve önyükleme dosyalarıyla doldurmanız gerekir. Bu işlem, Windows Kurulum Medyası veya kurtarma ortamı üzerinden erişilebilen Komut İstemi (Command Prompt) aracılığıyla yapılır.

İşlemlerin adım adım uygulanması, mevcut verilerin zarar görmemesi için dikkat gerektirir:

  1. Windows Kurulum Medyası ile bilgisayarı başlatın ve “Bilgisayarınızı Onarın” seçeneğini seçin.
  2. Sorun Giderme > Gelişmiş Seçenekler > Komut İstemi’ne gidin.
  3. Komut isteminde diskpart yazıp Enter’a basın.
  4. list disk yazarak sistemdeki diskleri görüntüleyin ve klonladığınız SSD’nin numarasını (örneğin 0) not alın.
  5. select disk [SSD numarası] komutu ile SSD’yi seçin.
  6. list partition yazarak bölümleri görüntüleyin. EFI bölümü yoksa veya hasarlıysa aşağıdaki adımları izleyin.
  7. Yeni bir EFI bölümü oluşturmak için: create partition efi size=200 (veya 300) yazın.
  8. format quick fs=fat32 label=”System” komutuyla bölümü FAT32 olarak biçimlendirin.
  9. assign letter=S komutuyla bölüme geçici bir sürücü harfi atayın.
  10. exit yazarak diskpart’tan çıkın.
  11. Şimdi önyükleme dosyalarını kopyalamak için bcdboot C:Windows /s S: /f UEFI komutunu çalıştırın. (Burada C: Windows kurulu olduğu sürücüyü, S: ise yeni atadığınız EFI bölümünü temsil eder. Gerekirse harfleri değiştirin.)
  12. Komut İstemi’nden çıkın ve bilgisayarınızı yeniden başlatın.

Bu adımlar, eksik EFI bölümünü ve önyükleme dosyalarını yeniden oluşturarak Windows’un yeni SSD’den başlatılmasını sağlayabilir. Unutulmamalıdır ki bcdboot komutu, Windows klasöründen küçük bir önyükleme dosyası kümesini sistem bölümüne kopyalar ve önyükleme yapılandırmasını oluşturur; kişisel dosyalarınıza veya programlarınıza dokunmaz.

Klonlama Sonrası Karşılaşılan Diğer Sorunlar ve Önlemler

Önyükleme sorunlarının yanı sıra, klonlama sonrasında kullanıcıların karşılaşabileceği başka durumlar da mevcuttur. Örneğin, Windows’un başlatılmasının ardından mavi ekran hatası alınması, genellikle bir depolama sürücüsü sorunu değil, depolama denetleyicisi sürücüsü problemidir. Önyükleme dosyaları çalışmış, çünkü Windows başlamıştır, ancak işletim sistemi yeni sürücünün denetleyicisini kullanamamıştır. Bu durum, özellikle SATA’dan NVMe’ye gibi denetleyici türü değiştiğinde ortaya çıkar. Böyle bir durumda önyükleme dosyalarını yeniden oluşturmak faydasızdır, zira sorun farklı bir noktadadır ve sürücü güncellemeleri veya BIOS ayarlarında AHCI/RAID modlarının kontrolü gerekebilir.

Bir diğer yaygın durum ise klonlama sonrası BitLocker kurtarma anahtarı istenmesidir. BitLocker, disk şifrelemesini sağlayan bir özelliktir ve sistem konfigürasyonunda önemli bir değişiklik algıladığında güvenlik amacıyla kurtarma anahtarını ister. Klonlama işlemi, BitLocker için bir sistem değişikliği olarak algılanabilir. Bu durumda, önceden kaydettiğiniz BitLocker kurtarma anahtarını girmeniz gerekmektedir. Bu tarz beklenmedik durumlarla karşılaşmamak adına, klonlama işlemine başlamadan önce eski sürücünüzdeki potansiyel sorunları gidermek, tüm verilerin yedeklendiğinden emin olmak ve önyükleme modlarını doğru yapılandırmak kritik öneme sahiptir. Klonlama sonrasında eski diski sökmeden önce yeni diskten stabil bir şekilde önyükleme yapabildiğinizi doğrulamak da, olası veri kayıplarının önüne geçecektir.

Sık Sorulan Sorular

Klonlama bittiği halde klonlanmış SSD neden önyükleme yapmıyor?

Klonlama sadece verinin kopyalandığı anlamına gelir. Bilgisayarın başlaması için ayrıca önyükleme dosyalarını içeren bir sistem bölümü, buna işaret eden bir sabit yazılım girişi ve disk stiline uygun bir önyükleme modu gerekir. Klonlamalar genellikle sabit yazılım girişi veya EFI bölümünü atlar.

Klonu başlatmak için eski sürücüyü çıkarmam gerekiyor mu?

Bu, yapılması gereken en iyi ilk testtir. Her iki sürücü de takılıyken, sabit yazılım eski sürücüyü başlatabilir veya Windows aynı kimliğe sahip iki disk görüp birini çevrimdışı konuma getirebilir. Eski sürücüyü çıkarın, SSD'den tek başına başlatmayı deneyin ve sonra eski sürücüyü yeniden bağlayın. Eğer SSD tek başına başlıyorsa sorun iki sürücünün birlikte olmasındaydı.

UEFI ve Legacy modu arasında geçiş yapmalı mıyım?

Yalnızca diske uyacak şekilde. GPT disk UEFI'ye ihtiyaç duyar. MBR disk Legacy veya CSM'ye ihtiyaç duyar. Diskpart ile stili kontrol edin. Eğer mod zaten eşleşiyorsa, değiştirmek önyükleme dosyalarını gizler ve sorunu daha da kötüleştirir, bu yüzden olduğu gibi bırakın. Mod ve disk stili farklıysa, diski değil modu değiştirin.

EFI sistem bölümüne gerçekten ihtiyaç var mı?

UEFI bir bilgisayarda evet. Microsoft'un bölümleme rehberine göre aygıt, FAT32 biçiminde ve 512 bayt sektörlü sürücülerde minimum 200 MB, 4K yerel sürücülerde 300 MB boyutunda bir sistem bölümü içermelidir. Klonunuzda yoksa, bu bölüm oluşturulmalı ve önyükleme dosyalarıyla doldurulmalıdır.

bcdboot komutu dosyalarımı siler mi?

Hayır. Windows klasöründen küçük bir önyükleme dosyası kümesini sistem bölümüne kopyalar ve önyükleme yapılandırmasını oluşturur. Belgeleriniz ve programlarınız etkilenmez. Veri kaybına neden olabilecek komutlar, bir bölümü biçimlendiren veya küçülten komutlardır, bu yüzden onları çalıştırmadan önce disk numarasını kontrol edin.

Esme Buğlem

Merhaba, ben Esma Buğlem. Bilgisayar teknolojileri, Windows işletim sistemleri ve donanım sorunlarının çözümü üzerine içerikler üreten bir teknoloji içerik üreticisiyim. Özellikle Windows 10 ve Windows 11 kullanıcılarının karşılaştığı hatalar, performans problemleri, güncelleme sorunları, sürücü uyumsuzlukları ve sistem optimizasyonu konularında pratik ve anlaşılır çözümler paylaşmayı hedefliyorum. Teknolojinin karmaşık görünmesine rağmen doğru anlatımla herkes tarafından öğrenilebileceğine inanıyorum. Bu nedenle hazırladığım içeriklerde teknik terimleri sadeleştirerek kullanıcıların sorunlarını hızlı ve güvenli şekilde çözmelerine yardımcı olmaya çalışıyorum. Bilgisayar toplama, donanım yükseltme, SSD ve RAM optimizasyonu, BIOS ayarları, sürücü kurulumu ve sistem bakımı gibi konular da içeriklerimin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Amacım; teknolojiyle ilgili sorun yaşayan kullanıcıların güvenilir bir bilgi kaynağına ulaşmasını sağlamak, bilgisayarlarını daha verimli kullanmalarına yardımcı olmak ve sürekli değişen teknoloji dünyasını herkes için daha anlaşılır hale getirmektir. Edindiğim bilgi ve deneyimleri paylaşarak kullanıcıların teknolojiyle daha güçlü bir bağ kurmasına katkı sağlamaya devam ediyorum.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu