Bilgisayarınıza format atmak bazen Windows sorunlarını çözmenin en hızlı yoludur. Ancak format sonrasında asıl zaman kaybı Windows kurmak değil; kullandığınız programları yeniden bulmak, tek tek indirmek ve bilgisayarınıza uygun driverları aramaktır.

Neyse ki Windows 11 içerisinde bulunan araçları kullanarak bu işlemlerin büyük bölümünü otomatik hale getirebilirsiniz.

Bu rehberde format atmadan önce yapılması gerekenler arasında en çok zaman kazandıracak iki işlemi göstereceğiz:

1. Winget ile yüklü programların listesini yedeklemek ve format sonrasında tekrar kurmak.
2. PowerShell ile mevcut Windows driverlarını yedeklemek ve format sonrasında geri yüklemek.

Bu işlemleri format öncesinde birkaç dakikada yapmanız, Windows’u yeniden kurduktan sonra saatlerce program ve sürücü aramanızı engelleyebilir.

1. Format Atmadan Önce Programları Winget ile Yedekleme

Format atmadan önce yapılması gerekenler listesinin ilk sırasında kullandığınız programların kaydını almak bulunmalıdır.

Windows 11’de bulunan Windows Package Manager yani Winget, bilgisayarda kurulu birçok uygulamayı tespit ederek bunların listesini JSON dosyası şeklinde dışarı aktarabilir.

PowerShell’i açtıktan sonra aşağıdaki komutu kullanabilirsiniz:

winget export -o "E:\programlar.json" --accept-source-agreements

Buradaki:

E:\

harici disk veya USB belleğin sürücü harfidir.

Örneğin USB belleğiniz D: olarak görünüyorsa komutu şu şekilde değiştirebilirsiniz:

winget export -o "D:\programlar.json" --accept-source-agreements

İşlem tamamlandığında programlar.json isimli bir dosya oluşturulur.

Winget programların kendisini mi yedekliyor?

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Winget, programların kurulum dosyalarını doğrudan yedeklemez. Bunun yerine bilgisayarınızda kurulu olan ve Winget tarafından tanınabilen uygulamaların listesini kaydeder.

Yani programlar.json dosyasını saklamanız yeterlidir. Format sonrasında Winget bu listeyi okuyarak programların uygun sürümlerini internet üzerinden tekrar indirip kurabilir.

Bazı özel, eski veya Winget veritabanında bulunmayan programların listeye eklenemeyebileceğini de unutmayın.

Format Sonrası Programları Tekrar Kurma

Windows 11’i yeniden kurduktan sonra USB belleğinizi veya harici diskinizi bilgisayara bağlayın.

Ardından PowerShell’i açarak aşağıdaki komutu kullanın:

winget import -i "E:\programlar.json" --ignore-unavailable --accept-package-agreements --accept-source-agreements

Winget, JSON dosyasındaki uygulamaları kontrol ederek ulaşabildiği programları yeniden indirmeye ve kurmaya başlayacaktır.

Bu yöntem özellikle bilgisayarında çok sayıda uygulama kullanan kişiler için ciddi zaman kazandırabilir.

Örneğin:

• Google Chrome
• Mozilla Firefox
• 7-Zip
• VLC Media Player
• Visual Studio Code
• Discord
• Spotify
• Notepad++
• çeşitli yardımcı Windows uygulamaları

gibi Winget tarafından desteklenen birçok programı tek tek internetten aramanız gerekmez.

2. Format Atmadan Önce Windows Driverlarını Yedekleme

Format atmadan önce yapılması gerekenler arasında ikinci kritik işlem driver yedeği almaktır.

Format sonrasında Windows Update birçok sürücüyü otomatik olarak yükleyebilir. Ancak özellikle eski bilgisayarlarda veya özel donanımlarda Wi-Fi, Ethernet, ses, chipset veya diğer donanımların sürücülerini bulmak zorlaşabilir.

Bu nedenle çalışan sisteminizdeki driverları format öncesinde dışarı aktarmak oldukça faydalıdır.

Öncelikle harici diskinizde bir klasör oluşturabilirsiniz:

New-Item -ItemType Directory -Path "E:\DriverBackup" -Force

Ardından PowerShell’i Yönetici olarak çalıştırın ve şu komutu kullanın:

Export-WindowsDriver -Online -Destination "E:\DriverBackup"

Windows mevcut sistemdeki üçüncü taraf sürücü paketlerini DriverBackup klasörüne aktarmaya başlayacaktır.

İşlem bittikten sonra klasör içerisinde .inf, .sys, .cat ve sürücülerle ilişkili çeşitli dosyalar görebilirsiniz.

Format Sonrası Driverlar Nasıl Geri Yüklenir?

Windows kurulumunu tamamladıktan sonra yedeklediğiniz driver klasörünü kullanabilirsiniz.

PowerShell veya Windows Terminal’i Yönetici olarak çalıştırın.

Ardından:

pnputil /add-driver "E:\DriverBackup\*.inf" /subdirs /install

komutunu çalıştırın.

Buradaki:

/subdirs

parametresi DriverBackup içerisindeki alt klasörleri de tarar.

/install

parametresi ise uygun sürücünün ilgili donanıma yüklenmesini sağlar.

Böylece format öncesinde çalışan sisteminizden aldığınız sürücü paketlerini Windows’a yeniden ekleyebilirsiniz.

Format Öncesi Yedekleri Nereye Kaydetmelisiniz?

Format atmadan önce yapılması gerekenler konusunda yapılan en büyük hatalardan biri yedek dosyalarını format atılacak diskte bırakmaktır.

Örneğin Windows C: sürücüsüne kuruluysa aşağıdaki dosyaları C diskinde bırakmayın:

programlar.json
DriverBackup

Bunun yerine:

• USB bellek
• harici SSD
• harici HDD
• ikinci fiziksel disk

gibi format işleminden etkilenmeyecek bir konuma taşıyın.

Özellikle format sırasında yanlış bölümün silinme ihtimaline karşı önemli kişisel dosyalarınızı da ayrıca yedeklemeniz gerekir.

Program ve Driver Yedeği Kişisel Dosyaları Yedekler mi?

Hayır.

Winget ve driver yedekleme yöntemleri fotoğraf, video, belge, masaüstü dosyaları veya tarayıcı verilerinizi yedeklemez.

Bu nedenle format öncesinde ayrıca:

Masaüstü
Belgeler
İndirilenler
Resimler
Videolar
Projeler
Tarayıcı yer imleri

gibi önemli verilerinizi de kontrol etmeniz gerekir.

Bu rehberde anlattığımız yöntem özellikle format sonrası programları ve driverları daha hızlı geri yüklemek için kullanılmaktadır.

Format Atmadan Önce Kullanabileceğiniz 4 Komut

Program listesini yedeklemek:

winget export -o "E:\programlar.json" --accept-source-agreements

Programları format sonrasında yeniden kurmak:

winget import -i "E:\programlar.json" --ignore-unavailable --accept-package-agreements --accept-source-agreements

Driverları yedeklemek:

Export-WindowsDriver -Online -Destination "E:\DriverBackup"

Driverları format sonrasında yüklemek:

pnputil /add-driver "E:\DriverBackup\*.inf" /subdirs /install

Windows kurulumunun kendisi artık oldukça hızlı olsa da format sonrasında eski çalışma ortamını yeniden oluşturmak uzun sürebilir.

Bu nedenle format atmadan önce yapılması gerekenler arasında program listesini Winget ile dışarı aktarmak ve mevcut driverları PowerShell kullanarak yedeklemek oldukça kullanışlı iki yöntemdir.

Format öncesinde birkaç dakikanızı ayırarak:

Winget → program listenizi kaydedebilir,
PowerShell → driverlarınızı yedekleyebilir,
format sonrası → program ve sürücü kurulum sürecini ciddi şekilde hızlandırabilirsiniz.

Özellikle bilgisayarına sık format atan Windows 11 kullanıcılarının bu iki komutu bir yerde saklaması faydalı olacaktır.